Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler

Anlamına baktığımızda birbirinin tam olarak karşısında yer alan,  birbiriyle çelişen sözcüklere zıt (karşıt) anlamlı sözcükler denir. Türkçede her sözcüğün zıt anlamlısı yoktur. zıt anlamlılık özelliği genellikle sıfatlar ve zarflar için geçerlidir.

Örnekler:

sıcak    X   soğuk

yavaş   X   hızlı

sağ       X   sol

fakir      X   zengin

çirkin    X   güzel

yakın    X   uzak

acı        X   tatlı

ileri       X   geri

git-        X   gel-

uzun     X   kısa

gündüz X   gece

siyah    X   beyaz

giriş      X   çıkış

alt         X   üst

 

NOT: Bir sözcüğün zıt (karşıt) anlamlısı ile olumsuzunu karıştırmamalıyız. Bu iki özellik farklıdır. Bir sözcüğün zıt anlamlısı anlamca o sözcüğün tamamen karşısında yer alırken olumsuzu bahsi geçen özelliğin bulunmama, eylemin gerçekleşmeme durumunu ifade eder.

 Örnekler:

gitmek” ve “gitmemek

sözcüklerine baktığımız zaman “gitmemek” sözcüğü “gitmek” sözcüğünün zıt (karşıt) anlamlısı değil olumsuzudur. Olumsuzluk eki olan “-me, -ma” ekini almıştır.

 

tatlı” ve  “tatsız

sözcükleri arasındaki ilişkiye baktığımız zaman yine “-sız, -siz, -suz, -süz” şeklinde karşımıza çıkan sıfatları olumsuz yapan eki almıştır. Dolayısıyla “tatlı” sözcüğünün zıt (karşıt) anlamlısı “acı” sözcüğüdür

 

NOT: Sözcükleri zıt (karşıt) anlamlılık özelliğine göre değerlendirebilmemiz için her iki sözcüğün ya gerçek anlamıyla ya da mecaz anlamıyla kullanılmış olması gerekir.  Yani sözcüğün birisi gerçek anlamda diğeri mecaz anlamda ise sözcükler zıt (karşıt) anlamlı olamaz. Her ikisi de aynı anlam özelliğini taşımalıdır.

 Örnekler:

Bu ev annesinden kalan acı hatıralarla doluydu.

Cumartesi günü ablamın yaptığı yemek çok tatlıydı.

Yukarıda yer alan iki cümleyi incelediğimiz zaman cümlelerde yer alan “acı” ve “tatlı” sözcükleri zıt (karşıt) anlamlı sözcükler değildir. Çünkü “acı sözcüğü mecaz anlamıyla, tatlı sözcüğü de gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

 

8. Sınıf Sözcükte Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

7. Sınıf Sözcükte Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

6. Sınıf Sözcükte Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

5. Sınıf Sözcükte Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

 

Tüm Çalışma Kağıtlarını görmek için sınıf seçeneklerine tıklayınız.
5. Sınıf Çalışma Kağıtları6. Sınıf Çalışma Kağıtları
7. Sınıf Çalışma Kağıtları8. Sınıf Çalışma Kağıtları