Koşul – Sonuç (Şart – Sonuç) Cümleleri

Bir eylemin ya da bir durumun gerçekleşmesinin başka eylemin ya da durumun gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul-sonuç cümlesi (şart – sonuç cümlesi) denir.

Koşul-sonuç cümlelerindekoşul ve sonuç olmak üzere iki bölüm bulunur. “sonuç” bölümünde bahsedilen işin ya da durumun gerçekleşmesi “koşul” bölümünün gerçekleşip gerçekleşmemesine bağlıdır. “koşul” bölümü gerçekleşirse “sonuç” bölümü de gerçekleşir.

Dilimizde koşul (şart) anlamı genellikle şart kipi eki olan “-se, -sa” ile sağlanır. O yüzden öncelikle bu eki arama yolunu seçebilirsiniz.

Örnekler:

Kitap okursan başarılı olursun.

Bu cümleyi ele alacak olursak “başarılı olma” durumunun koyu olarak yazılan “ kitap okuma” eyleminin gerçekleşmesine bağlı olduğunu görüyoruz. “kitap okuma” eylemi gerçekleşirse “başarılı olma” durumu ortaya çıkar, “kitap okuma” eylemi gerçekleşmezse “başarılı olma” durumu ortaya çıkmaz. Bu cümle bir koşul-sonuç (şart-sonuç) cümlesidir.

Antalya’ya gidersen mutlaka Aspendos’a uğramalısın.

Bu cümleyi değerlendirdiğimizde “Aspendos’a uğrama” eyleminin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır. Bu eylemin gerçekleşmesi koyu olarak gösterilen “Antalya’ya gitme” eyleminin gerçekleşmesine bağladır. Bu cümle bir koşul-sonuç (şart-sonuç) cümlesidir.

 

Çocuklar, Yağmur yağarsa içeri girecekler.

Yukarıdaki cümleyi inceleyecek olursak “içeri girme” eyleminin gerçekleşmesi “yağmurun yağmasına” bağlıdır. Bu cümle bir koşul-sonuç (şart-sonuç) cümlesidir.

  ise, -ince, -dikçe, -dığında, mi, ama, ancak, fakat, üzere, yeter ki ” gibi ifadelerle de koşul (anlamı) oluşturulabilir.

Şart (Koşul) Cümlesi Örnekleri:

UYARI: Verilen örnek cümlelerde koyu yazılan bölümler “koşul (şart) bölümlerini, kırmızı ile gösterilen yerler ise koşul anlamını sağlamak için kullanılan eki ya da sözcüğü gösterir.

Derdini bana anlatır isen sana yardımcı olabilirim.

Ödevlerin bitince televizyon izleyebilirsin.

Parası bittikçe ablasından borç alıyordu.

Yaz ayları geldiğinde ağustos böceklerini duyabilirsiniz.

Havalar soğudu mu eve kapanırım.

Bana yardım edebilirsin ama fazla soru sorma.

Sana kitabımı veririm ancak yıpratmamalısın.

Köpekleri sevebilirsin fakat onların canların yakma.

Yarın geri vermek üzere ona çantamı verdim.

Sana her şeyi anlatırım yeter ki ağlamayı bırak.

 

NOT: Koşul-sonuç cümleleri “-se, -sa” eki ve yukarıda belirtilen ifadeler dışında bazı kalıplarla da sağlanabilir. Asıl olarak cümlelerin anlamlarına dikkat edilmelidir.

Örnekler:

Yemeğini yiyebilmek için önce elini yıkamalısın.

Odanı toplamadan müzik dinlemek yok!

Film bitsin, sohbet ederiz.

Saat 23.00’te dönmek şartıyla dışarı çıkabilirsin.

 

NOT: Dilek kipi olan “ -se, -sa ” ile koşul (şart) anlamı katan “-se, -sa” ekleri birbirine karıştırılmamalıdır. İstek anlamı taşıyan cümlelerde “-se, -sa” eki bulunsa da cümle koşul (şart) anlamı taşımaz.

Örnekler:

Taze fasulye yapmasa da kuru fasulye yapsa. (İstek Cümlesi)

Yağmur dursa da toprak mis gibi koksa. (İstek Cümlesi)

Kış aylarını bir atlatabilsek. (İstek Cümlesi)

Onu bir görsem. (İstek Cümlesi)

 

 

8. Sınıf Cümlede Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

7. Sınıf Cümlede Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

6. Sınıf Cümlede Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

5. Sınıf Cümlede Anlam Çalışma Kağıtları için TIKLAYINIZ

 

Tüm Çalışma Kağıtlarını görmek için sınıf seçeneklerine tıklayınız.
5. Sınıf Çalışma Kağıtları6. Sınıf Çalışma Kağıtları
7. Sınıf Çalışma Kağıtları8. Sınıf Çalışma Kağıtları