İkilemelerin Yazımı

İkilemeyi oluşturan sözcükler genellikle ayrı olarak yazılır.

Örnekler:

Adım adım, şırıl şırıl, cam çerçeve, gürül gürül, ince ince, ağlaya ağlaya, ılık ılık, uzun uzun, güçlü kuvvetli, mutlu mesut, gizli saklı, yorgun argın, hısım akraba, sağlık sıhhat, kılık kıyafet, çeşit çeşit, gide gide, hızlı hızlı, karış karış, düşe kalka, sere serpe, yarım yamalak, iyi kötü, alt üst, büyük küçük, dost düşman, ileri geri, yana yakıla, pılı pırtı, ev bark, allak bullak, kucak kucak, tıkır tıkır, yavaş yavaş…

Koşa koşa öğretmeninin yanına gitti.

Otomobil tek şeritli yolda ağır ağır ilerliyordu.

Kahraman ordumuz akın akın İzmir’e girdi.

 

İkilemeleri oluşturan sözcükler arasına herhangi bir noktalama işareti konulmaz. Bu durum yazım kuralları ve noktalama işaretleriyle ilgili sorularda karşımıza çıkabilir.

Örnekler:

çoluk çocuk, derin derin, eğri büğrü, eski püskü, konu komşu, enine boyuna, soy sop, köşe bucak, teke tek, uzun uzun, ara ara, yıldan yıla, aşağı yukarı, tek tek, çoluk çocuk…

Başarıya adım, adım ulaşacaksınız. (Yanlış)

Başarıya adım adım ulaşacaksınız. (Doğru)

Belli etmese de arkadaşının durumuna içten, içe üzülüyordu. (Yanlış)

Belli etmese de arkadaşının durumuna içten içe üzülüyordu. (Doğru)

İyelik ekleri ve ismin durum ekleri ile kurulan ikilemeleri oluşturan sözcükler de ayrı olarak yazılır.

Örnekler:

Boşu boşuna, günden güne, baş başa, başa baş, ardı ardına, el ele, göze göz, ucu ucuna, diz dize, günü gününe, iç içe, daldan dala, peşi peşine, dişe diş, baştan başa, ardı ardına, omuz omuza, yan yana, daldan dala…

Boşu boşuna yollara düştüğünü o an anlamıştı.

Ardı ardına gelen artçı depremler tüm halkı korkutmuştu.

Omuz omuza vererek tüm zorlukları aşabilirsiniz, derdi babam.

 

“m” ile kurulmuş ikilemeleri oluşturan sözcükler de her zaman ayrı olarak yazılır.

Örnekler:

Kitap mitap, dolap molap, çocuk mocuk, at mat, kapı mapı, yalan malan, iş miş, akıl makıl, su mu, özür mözür…

 

Beni bu kadar üzdükten sonra özür mözür dilemesin.

Aylardır arıyorum ama iş miş yok bana uygun.

Su mu alır mısınız, dedi yaşlı kadın çocuklara.

 

Bazı ikilemeleri oluşturan sözcükler bitişik olarak yazılır. Bu özellikleri ile sık sık soru olarak karşımıza çıkarlar.

Örnekler:

darmadağınık, karmakarışık, darmaduman, hoşbeş, civciv, yüzgöz (olmak), cırcır (böceği), cızbız, çıtçıt, fırfır, hımhım, fısfıs, dırdır…

Bu karmakarışık olayı nasıl çözeceğini bir türlü bulamamıştı.

Mehmet’in annesi tanımadıklarıyla yüzgöz olmaması konusunda onu uyardı.

Cırcır böceklerinin sesi artık duyulmaz olmuştu.