Aşağıda cümlenin ifade ettiği anlam özelliklerini 17 alt başlıkta inceledik:

 

1. Tanım Cümleleri

Bir varlığın ya da kavramın ne olduğunu belirten, tarif eden; bir kişinin kim olduğunu ifade eden ve bilgi vermek amacıyla oluşturulan cümlelere tanım cümleleri denir.

Tanım cümleleri “Bu nedir?” ya da “Bu kimdir?” sorularına cevap veren cümlelerdir.

Tanım cümleleri bilgi vermek amacıyla oluşturulur.

Tanım cümleleri genellikle nesnel yargılar bildirir; ama öznel yargılar bildiren tanım cümleleri de vardır.

Bu cümlelerin sonunda genellikle “-dır /-dir /-dur /-dür /-tır-/-tir/-tur /-tür” bildirmek ekleri yer alır.

Nesnel yargılarla kurulan tanım cümlelerine nesnel tanım ya da nesnel tanım cümlesi denir. Öznel yargılarla kurulan tanım cümlelerine ise öznel tanım ya da öznel tanım cümlesi denir.

 

Tanım Cümleleri 10 Tane Örnek:

Edebiyat; olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatıdır. (nesnel tanım cümlesi)

Dikkat edersiniz yukarıdaki cümle “Edebiyat nedir?” sorusuna cevap verir. Bu nedenle cümle bir tanım cümlesidir. Nesnel yargılarla kurulduğu için nesnel bir tanımdır.

Şiir; uçsuz bucaksız dağların doruklarında yetişen bir dağ kekiğidir. (öznel tanım cümlesi)

Bu cümle “Şiir nedir?” sorusunun cevabı olduğu için tanım cümlesidir. Öznel yargılarla kurulduğu için öznel bir tanımdır.

 

Mehmet Akif Ersoy, istiklal şairidir.

Bu cümle “Mehmet Akif Ersoy kimdir?” sorusuna cevap verdiği için tanım cümlesidir.

 

Kelimelerin kök veya gövdelerine getirilerek kelimenin yeni bir anlam kazanmasını sağlayan eklere yapım eki denir. (Yapım eki nedir?)

Her cümlesinde farklı dünyaları bize getiren şeydir, kitap. (Kitap nedir?)

“Kaldırımlar, içimde yaşamış bir insandır.” N.Fazıl Kısakürek (Kaldırımlar nedir?)

Makale bilim, fen konularıyla siyasal, ekonomik ve toplumsal konuları açıklayıcı veya yorumlayıcı niteliği olan gazete veya dergi yazılarıdır. (Makale nedir?)

Zeki Müren, sanat güneşimizdir. (Zeki Müren kimdir?)

Kemal Sunal Türk sinemasının en tanınmış güldürü ustasıdır. (Kemal Sunal kiimdir?)

Dil, İnsanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşmadır. (Dil nedir?)

 

2. Öneri (Tavsiye) Cümleleri

Herhangi bir konuyla ilgili sorunun çözmesi ya da daha iyi bir sonuç elde edilmesi için ortaya konan düşüncelerin, görüşlerin, tekliflerin ifade edildiği cümlelere öneri (tavsiye) cümleleri denir.

 

Öneri (Tavsiye) Cümleleri 10 Tane Örnek:

Aynı sorunu tekrar yaşamamak için dikkatli olmalısın.

Yüksek not almak istiyorsan çok çalışacaksın.

Hava yağmurlu, şemsiyeni yanına alsan iyi olur.

Sindirimi kolaylaştırmak için besinleri yeterince çiğnemelisiniz.

Osmanlı tarihine ilgin varsa bu kitabı mutlaka okumalısın.

Bu konuyu öğrenmenin yolu, konuyu sık sık tekrar etmek.

Anneni üzecek şeyler söylememelisin.

Çatıya çıkmak için daha yüksek bir merdiven almalıyız.

Bu kiloları vermek için dengeli beslenip spor yapmalısınız.

Bir yetişkin günde 2.5 – 3 litre su içmeli.

 

3. Varsayım Cümleleri

Gerçekleşmemiş bir olayın, durumun bir an için gerçekleşmiş gibi kabul edildiği ya da gerçekleşmiş bir olayın bir an için gerçekleşmemiş gibi kabul edildiği cümlelere varsayım cümleleri denir.

Varsayım cümleleri genellikle “varsayalım, varsayalım ki, tut ki, diyelim ki, düşün ki, farz edelim, farz edelim ki, farz et ki, düşünsene, …dığını düşünelim” gibi ifadelerle kurulur.

Bazı cümlelerde bu ifadeler yer almasa bile cümle varsayım cümlesi olabilir. “tut ki” ifadesi getirilerek cümlenin varsayım cümlesi olup olmadığı belirlenebilir.

 

Varsayım Cümleleri 10 Tane Örnek:

Varsayalım sınavda başarılı olamadın, ne yapacaksın?

Varsayalım ki bu evi satın aldınız, hemen taşınacak mısınız?

Tut ki aracın lastiği patladı, yedek lastiği takabilecek misin?

Diyelim ki derse geç kaldın.

Düşün ki tüm insanlar barış içinde yaşıyor.

Farz edelim bu maçı kazandık, ligde kalmamıza yetecek mi?

Farz edelim ki sizi işe aldık, 5 yıl sonra kendinizi nerede görüyorsunuz?

Farz et ki teklifini kabul etti, düğünü hangi parayla yapmayı düşünüyorsun?

Milli piyangodan büyük ikramiyeyi kazandığını bir düşünsene.

İnsanoğlunun Mars’ı kolonileştirdiğini düşünelim.

 

4. Eleştiri Cümleleri

Bir eserin, yazarın, durumun olumlu ya da olumsuz yönleri ile ilgili görüşlerin ifade edildiği cümlelere eleştiri cümleleri denir.

Eleştiri cümleleri genellikle bir eserin ya da yazarın olumlu, olumsuz yönlerini ele alır.

Eleştiri cümleleri bazı kaynaklarda değerlendirme cümleleri olarak adlandırılır.

Eleştiri cümleleri bilgi vermekten ziyade görüş bildirmeye odaklanır.

Eleştiri cümleleri genellikle kişisel görüşlerle kurulur.

Eleştiri cümleleri olumlu ya da olumsuz olabilir. Kimi zaman da hem olumlu hem olumsuz eleştiri aynı cümlede yer alabilir.

 

Eleştiri Cümleleri 10 Tane Örnek:

Yazarın açık ve anlaşılır bir dil kullanması dikkatleri bu kitabın üzerine çekiyor.

Sait Faik, betimleme konusundaki uzmanlığını yine göstermiş.

Yıldızlararası filmindeki müzikleri defalarca dinleme isteği duyuyorsunuz.

Futbolcunun son maçtaki performansı, yaptığı çalışmaların ürünü.

Ruhumuzun derinliklerinde yer etmiş kış hatıraları gözümüzde canlanıyor şiiri okuyunca.

Yukarıdaki örnek cümlelerde yazarın, eserin, kişilerin olumlu, hoşa giden yönleri ile ilgili görüşler ifade edildiği için bu cümlelerde olumlu eleştiri yapılmıştır.

 

Yazar, ilk romanında öykülerinde gösterdiği başarının yanına yaklaşamamış.

Kitabın kapak tasarımı ile içeriği uyuşmuyor.

Bu şarkısı da öncekilere benziyor, sürekli birbirini tekrarlayan şarkılar üretmeye başladı.

Kaleci son maçlarda eski günlerini aratan performanslar sergiliyor.

Şirketin ürettiği gofretlerin eski tadı yok.

Yukarıda cümlelerde yazarın, eserin, kişin, şirketin olumsuz, hoşa gitmeyen, eksik görülen yönleri ile ilgili görüşler ifade edildiği için bu cümlelerde olumsuz eleştiri yapılmıştır.

 

5. Öz Eleştiri Cümleleri

Kişinin kendi davranışlarının ve özelliklerinin olumsuz yönlerini ifade ettiği cümlelere öz eleştiri cümleleri denir.

Öz eleştiri cümleleri kişinin kendisi hakkında ortaya koyduğu olumsuz yargıları içeren cümlelerdir.

Öz eleştiri cümleleri bazı kaynaklarda “otokritik” ismi ile karşımıza çıkar.

Bu cümleler genellikle sebep sonuç ilişkisi içinde kurulur; çoğunlukla biçimce ve anlamca olumsuz olarak karşımıza çıkar.

 

Öz Eleştiri Cümleleri 10 Tane Örnek:

Zamanından uyanmadığım için otobüsü kaçırdım.

Bencilce davrandığımdan tüm dostlarımı kaybettim.

Heyecanlanınca iki cümleyi bir araya getiremiyorum.

O kadar tembelim ki sınavlara hep son gün çalışıyorum.

Kaç yaşına geldim hala babamdan para istiyorum.

İş görüşmesine vaktinde gitmediğim için işsiz kaldım.

Büyüklerimin sözünü dinlemedim, şimdi pişmanlıktan ölüyorum.

Biz gelecek nesilleri düşünmeden doğaya zarar veriyoruz.

Sürekli dikkatimin dağınık olmasında hoşlanmıyorum.

Geçen gün dedeme sesimi yükselttiğim için utanç duyuyorum.

 

6. Uyarı Cümleleri

Kişileri herhangi bir yanlış ve hatalı davranıştan uzak tutmak, vazgeçmesi için ikna etmek; bir sorun, konu ve olumsuz durumla ilgili öğüt vermek ya da dikkatli olmaya çağırmak amacıyla kurulan ikaz ve hatırlatma cümlelerine uyarı cümleleri denir.

Uyarı cümleleri genellikle büyüklerimizin küçüklere verdiği öğütler şeklinde karşımıza çıkar.

Uyarı cümleleri genellikle kişinin iyiliği düşünüldüğü için kişiyi olumsuz bir durumdan uzaklaştırmayı ve kişinin düşüncelerine ve davranışlarına yön vermeyi amaçlar.

Uyarı Cümleleri 10 Tane Örnek:

İnsanların kalbini kırmayı bırakmazsan hiç dostun kalmayacak.

Televizyon açıkken ders dinlememelisin.

Kırılabilecek eşyaları taşırken dikkatli olun.

Doktor tavsiyesi dışında bu ilacı kullanmamalısınız.

Bir daha bahçemdeki erik ağacından erik toplamayın.

Emin olmadan kimseyi suçlamamalısın.

Dengeli beslenmezsen kilo alırsın.

Sen, sen ol; her zaman emniyet kemerini tak.

Dost ile ye, iç; alışveriş yapma.

Televizyonu bu kadar yakından izleme, gözlerin bozulur.

 

7. Tasarı Cümleleri

Gelecekte yapılması planlanan ya da zihinde kurulan işleri, proje halindeki olguları ve eylemleri ifade eden cümlelere tasarı cümleleri denir.

Tasarı cümleleri kişilerin gelecekle ilgili yaptığı planlamaları belirtir.

Tasarı cümleleri genellikle “planlıyorum, düşünüyorum, tasarlıyorum, amaçlıyorum” gibi ifadelerle tamamlanır.

 

Tasarı Cümleleri 10 Tane Örnek:

Önümüzdeki yıl emekli olmayı düşünüyorum.

Bu projeyle binlerce kimsesiz çocuğa umut olmayı amaçlıyoruz.

Önce bir araba alacağım, sonra da ev.

Şiirlerimi bir araya toplayıp yayımlamayı planlıyorum.

İlerleyen yıllarda Türkiye’yi karış karış gezmeyi düşünüyorum.

Üç yıla evlenip çoluk çocuğa karışmayı düşünüyor.

Bu sene takdir belgesi alıp ailemi gururlandırmayı istiyorum.

İki hafta sonra arkadaşımın düğünü için İzmir’e gitmeyi düşünüyorum.

Resimlerimi sergileyip herkesin tanıdığı bir ressam olmayı amaçlıyorum.

Göbeklitepe ile ilgili bir TÜBİTAK projesi tasarlıyoruz.

 

8. Tahmin Cümleleri

Herhangi bir olayın nasıl gelişeceğini ya da nasıl sonuçlanabileceğini tecrübelerden, gözlemlerden, çeşitli verilerden, sezgilerden yola çıkarak önceden kestirebilmeyi ifade eden cümlelere tahmin cümleleri denir.

Tahmin cümleleri, akıl yoluyla gerçekleşmesi olası olaylar ya da durumlar hakkında “emin olma” anlamı taşıyan cümlelerdir.

 

Tahmin Cümleleri 10 Tane Örnek:

Geç kaldım, babam bana çok kızmıştır şimdi.

Hava bulutlu ve soğuk, kar yağabilir.

Kardeşim matematik sınavından yüksek not almıştır.

Annemin bana karılmayacağını düşünüyorum.

Ahmet, otobüsü kaçırdığı için gecikmiştir.

Güzel memleketim bu mevsimde karla kaplıdır.

Arkadaşımın kalbini kırdım, şu an evde oturup ağlıyor olmalı.

Kaç gündür dışarı çıkmadın, sıkılmışsındır.

Yine yorgun gözüküyor, migreni tutmuş olmalı.

Çok oyalandık, filme yetişemeyeceğiz.

 

UYARI: Tahmin cümleleri ile olasılık cümleleri birbirine karıştırılır. Olasılık cümlelerinde bir ikilemde kalma durumu söz konusu iken tahmin cümlelerinde “emin olma” anlamı vardır. Aşağıda yer alan Olasılık (İhtimal) Cümleleri başlığı altında tahmin ve olasılık cümleleri ayrıntılı bir şekilde örneklerle anlatılmıştır.

9. Olasılık (İhtimal) Cümleleri

Gerçekleşeceği kesin olarak bilinmeyen bir durumun ya da olayın ortaya çıkmasının beklendiğini, umut edildiğini ifade eden cümlelere olasılık (ihtimal) cümleleri denir.

Olasılık cümleleri, gerçekleşmesi kesin olmayan olayları ya da durumları anlatır. Cümlede anlatılan şey, gerçekleşebilir de gerçekleşmeyebilir de.

Olasılık cümleleri, daha basit bir şekilde düşünürsek olayın da ya durumun olabileceğini belirten cümlelerdir.

Bu cümleler genellikle gelecek ile ilgili kurulan ifadelerde yer alır.

Olasılık cümleleri genellikle yeterlik fiili ve “galiba, muhtemelen, belki, herhalde, olsa gerek, büyük ihtimalle, büyük olasılıkla gibi ifadelerle kurulur.

Olasılık (İhtimal) Cümleleri 10 Tane Örnek:

Bu yaz Antalya’da bir yazlık tutabiliriz.

Kim bilir belki Mehmet de bizimle sinemaya gelir.

Önümüzdeki hafta kar yağabilir.

Galatasaray büyük ihtimalle bu maçı kazanır.

Galiba bu konuda örnek vermedik.

Bu yıl okullar açılmayabilir.

Burnum iyice tıkandı, ameliyat olmam gerekebilir.

Gelecek yıl küçük bir sahil kasabasına taşınabiliriz.

Yarın muhtemelen akşam yemeğini dışarıda yeriz.

Beni arayan annem olsa gerek.

 

NOT: Tahmin cümleleri ile olasılık cümleleri birbirine karıştırılmamalıdır. Olasılık cümlelerinde bir “ikilemde kalma” durumu söz konusu iken tahmin cümlelerinde tecrübeden kaynaklanan “emin olma” anlamı vardır. Yani olasılık cümlelerinde “Olabilir de olmayabilir de” anlamı vardır, tahmin cümlelerinde “kesinlik” söz konusudur.

Örnekler:

Bu yaz Köyceğiz’e taşınabiliriz.

Bu cümlede sözü edilen “taşınma” eylemi gerçekleşebilir de gerçekleşmeyebilir de. Diğer bir ifadeyle gerçekleşmesi olasılık dahilindedir ve kesin değildir. Bu yüzden cümle, olasılık (ihtimal) cümlesidir.

 

Hava çok soğuk, dolu yağabilir.

Bu cümlede önceki deneyimlerden yola çıkarak “önceden kestirme” söz konudur ve ifade “kesinlik” anlamı taşımaktadır. Bu nedenle cümle, tahmin cümlesidir.

 

10. Abartma Cümleleri

Bir şeyi olduğun büyük, çok ya da küçük, az gösteren cümlelere abartma cümleleri denir.

 

Abartma Cümleleri 10 Tane Örnek:

Ağlamaktan gözyaşım sel oldu.

Çocuk o kadar zayıflamış ki üflesem yere düşecek.

Seni dünyalar kadar çok seviyorum.

Pazardan o kadar çok şey aldık ki kollarım koptu.

Güneş, sen bana gülümsediğin için doğuyor.

Arkadaşımın şakalarına gülmekten öldüm.

Bir oturuşta on tane balık ekmek yiyecek kadar açım.

Kardeşim ateşler içinde yanıyor.

Sana ödevini eksiksiz yapman gerektiğini bin kere söyledim.

Kalemini iki dakikalığına aldım diye kıyameti kopardı.

 

11. İkilem (Kararsızlık) Cümleleri

Herhangi bir konu ile ilgili iki seçenek arasında kalmayı, karar verememeyi anlatan cümlelere ikilem (kararsızlık) cümleleri denir.

İkilem (kararsızlık) cümleleri iki şekilde karşımıza çıkar. Bazen iki seçenekten birini seçme, zorlama anlamı taşırken bazen de “dilemma” denilen iki çözüm yolundan birini seçememe anlamı taşır.

 

İkilem (Kararsızlık) Cümleleri 10 Tane Örnekleri:

Aşağı tükürsek sakal, yukarı tükürsek bıyık.

Hafta sonu Şile’ye mi, Eminönü’ne mi gitsem?

Şemsiyeyi yanıma alsam mı, almasam mı?

Vaktim çok az; yarınki Matematik sınavına mı, İngilizce sınavına mı çalışacağım.

Acaba bu ekmek kahvaltıya yeter mi, yoksa gidip alsam mı?

Ona doğruları söylesem üzülür mü acaba?

Bu yıl tayin istesem mi, istemesem mi?

Borçlarımı ödemek için kredi çeksem bir türlü çekmesem bir türlü!

O kadar çok yemek var ki, hangisinden başlasam!

Çok sıkıldım; başlamışken kitabı bitirsem mi, bitirmesem mi?

 

12. Onaylama (Takdir) Cümleleri

Gerçekleştirilen bir işin ya da davranışın, söylenen bir sözün takdir edildiğini; yerinde, doğru ve uygun bulunduğunu, sözü söyleyen kişiyle aynı görüşte olunduğunu ifade eden cümlelere onaylama (takdir) cümleleri denir.

Onaylama cümleleri yapılan işin, davranışın; söylenen sözün diğer insanlar tarafından doğru kabul edildiğini ifade eder.

Onaylama Cümleleri 10 Tane Örnek:

Elbiselerini hep düzenli tutman yerinde bir alışkanlıktı.

Ahmet Hoca’nın kurduğu her cümleye katılıyorum.

Tebrik ederim, üniversiteyi kazanmayı başardın.

Bu konuda görüşlerini açıkça ifade etmenden mutluyum.

Ben de yeni bir ders programı yapılması gerektiğini düşünüyorum.

Misafirlerini bu şekilde ağırlaman bizi gururlandırdı.

Kardeşinin ödevlerine yardım etmen ne güzel!

Sait Faik eserlerinde ada yaşamını yerinde cümlelerle anlatır.

Antrenör, maçın dakikasında pozisyonda pas atmayı tercih eden futbolcuyu alkışladı.

Ders çalışma konusundaki kararlılığın için seni tebrik ediyorum.

 

13. Beğeni Cümleleri

Kişilerin bir olay, durum ya da varlıkla ilgili güzel duygu ve düşüncelerini anlattığı, memnuniyetlerini dile getirdiği, hoşa giden şeyleri anlattığı öznel cümlelere beğeni cümleleri denir.

UYARI: Beğeni ve onaylama cümleleri benzerlik gösterir; fakat bu iki cümle türü kimi zaman ince bir çizgiyle birbirinden ayrılır. Onaylama cümleleri bir davranışın ya da sözün takdir edildiğini; yerinde, doğru ve uygun bulunduğunu, sözü söyleyen kişiyle aynı görüşte olunduğunu ifade eden cümlelerken beğeni cümleleri herhangi bir olayı ya da durumu iyi ve güzel bulmayı ifade eder.

Örnekler:

Çok hızlı bir bilgisayar almışsın, sen bu işi biliyorsun! (onaylama)

Aldığım bilgisayarın hızına yetişemiyorum. (beğeni)

Beğeni Cümleleri 10 Tane Örnek:

Ablasının düğününde giydiği elbiseye hayran kaldım.

Bu kitaptaki betimlemeler bir harika!

Bugün saçlarını ne güzel taramışşın!

Tam da istediğim gibi bir ödev olmuş.

Müzik dediğin böyle olmalı.

Ben daha önce bu kadar heyecanlı bir maç izlemedim.

Otomobil dediğin seninki gibi geniş olacak

Filmi büyük bir hayranlıkla izledik.

Evin salonunun bu kadar büyük olmasına bayıldım.

Bir şiir bu kadar mı güzel okunur!

 

14. Ön Yargı (Peşin Hüküm) Cümleleri

Henüz gerçekleşmemiş bir durumla, olayla ya da kişiyle ilgili çeşitli olaylara, gözlemlere, şartlara dayanarak önceden edinilen yargıları, peşin hükümleri anlatan olumlu ve olumsuz biçimde karşımıza çıkabilen cümlelere ön yargı (peşin hüküm) cümleleri denir.

Ön yargı cümlelerinde henüz gerçekleşmeyen şeylere kesin gözüyle bakma anlamı taşır.

Ön yargı cümleleriyle ilgili yapılan en büyük yanlış “ön yargıların sadece olumsuzluk” anlattığını düşünmektir. Oysa olumsuz ön yargı bildiren cümleler bulunduğu gibi olumlu ön yargı bildiren cümleler de bulunur.

NOT: ön yargı birleşik bir sözcüktür ve sözcüklerden herhangi biri anlamını kaybetmediği için “önyargı şeklinde bitişik yazılamaz. Bu şekilde yazmak yazım yanlışına sebep olur.

Ön Yargı Cümleleri 10 Tane Örnek:

Sanatçının bu albümü satış rekorları kırar. (Olumlu ön yargı)

Hiçbiriniz bir baltaya sap olamayacaksınız! (Olumsuz ön yargı)

Arkadaşım beni ispiyonlamaz.

Sen bu işi asla öğrenemezsin.

Mehmet Türkçe sınavından 100 alır.

O, öykü yazmayı bırak iki cümle yazı bile yazamaz.

Ödevi yapmayı unuttuğum için öğretmen bana kızacak.

Buraya yazıyorum bu maçı iki farkla kaybederiz.

Onun bu işi tamamlayacak kararlılığı yok.

Bu yıl çiftçinin yılı olacak, çok para kazanacaklar.

15. Küçümseme Cümleleri

Bir kişiye, olaya ya da herhangi bir şeye gereğinden daha az değer verme, değer vermeme, küçük görme, hafife alma, önemsememe ya da yakıştıramama anlamı taşıyan cümlelere küçümseme cümleleri denir.

Küçümseme cümleleri genellikle alay, dalga geçme anlamı taşır.

 

Küçümseme Cümleleri 10 Tane Örnek:

Aylardır çalışıyorsun, yine mi üniversiteyi kazanamadın?

Bu çocuk dünyanın en büyük futbolcusu olacağını sanıyor.

Bu çocuk okuyup doktor olacakmış, gülerim buna!

İki şiir yazıp kitap yayımladı diye büyük şair havalarına girmiş.

İki saat ders çalışıp sınavdan 100 alacakmış!

Sizin geçtiğiniz yollardan geçeli çok oldu.

Her gün harika yemekler yapıyormuş, görsem bile inanmam.

Siz ne anlarsınız aşktan, sevgiden!

Bu soruyu 5 yaşındaki kardeşim bile yapar.

Kahve diye önümüze koyduğu şey, kahveden başka her şeye benziyor!

16. Azımsama Cümleleri

Bir şeyin sayısının umulandan az olduğunu, miktarının yetersiz bulunduğunu anlatan cümlelere azımsama cümleleri denir.

 

Azımsama Cümleleri 10 Tane Örnek:

Bu kadar büyük bir okuldan fen lisesi kazanan bir öğrencinin çıkması çok kötü.

Cebimdeki parayla pazardan hiçbir şey alamam.

Yaz tatili için ayırdığınız bütçe ile ancak bir gün tatil yapabilirsiniz.

Çok yazık, koskoca sınıfta ödevini sadece 3 kişi yapmış.

Sadece bir defterle tüm yılı tamamlayamazsın.

Bu kadar az soru çözerek liseyi kazanman çok zor.

Sadece yirmi dakika yürüyüş yaptın diye kilo veremezsin.

Evin çatısını onarmak için bu kiremitler yetmez.

Koyduğun tuz o yemek için epey az.

Üç gün çalışıp bu kadar maaş alamazsın.

 

NOT: Küçümseme cümleleri ile azımsama cümleleri birbirine karıştırılmamalıdır. Küçümseme cümleleri “nitelik” ile ilgilidir ve “değersiz görme, küçük görme, önemsememe” anlamı taşır. Azımsama cümleleri ise “nicelik” ile ilgilidir ve “sayısını, miktarını yetersiz görme” anlamı taşır.

Örnekler:

Bu soruyu ikinci sınıftaki kardeşim bile çözer.

Bu cümlede sayılamayan, ölçülemeyen bir durum anlatılmaktadır: Karşısındaki kişiyi hafife alma, küçük görme anlamı taşır. Bu yüzden cümle, küçümseme cümlesidir.

Bu sınav tamamlamak için 30 dakikalık süre yetmiyor.

Bu cümlede “ sınav için verilen 30 dakikanın yetersiz, az olduğu ” anlatılmaktadır. Bu nedenle cümle, azımsama cümlesidir.

17. Karşılaştırma Cümleleri

En az iki farklı varlığın, olayın, durumun, kavramın birbirine benzeyen ya da birbirinden ayrılan yönlerinin ifade edildiği cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.

Karşılaştırma cümlelerinde varlıklar, durumlar, kavramlar ve olaylar birbiriyle kıyaslanır. Bu kıyaslama “üstünlük, zayıflık, denklik, eşitlik vb.” belirtebilir.

Karşılaştırma cümleleri genellikle “daha, en, kadar, göre” gibi edatlarla ya da “-den/-dan, -ki(n)den” gibi eklerle oluşturulurlar.

UYARI: Karşılaştırma cümlelerinin sadece farklılık gösteren yönleri belirtirken kullanılan cümleleri değil benzerliklerin belirtildiği cümleleri de kapsadığı unutulmamalıdır.

 

Karşılaştırma Cümleleri 10 Tane Örnek:

Antalya’yı İzmir’den daha çok seviyorum.

Son şarkısı diğerlerinden hareketli olmuş.

Sınıfın en başarılı öğrencisi Melisa’ydı.

Bugün hava dünkünden soğuk.

Türkiye’nin en kalabalık şehri İstanbul’dur.

Onun gibi nice insan depremde evlerini kaybetti.

Bu konuda sen de en az kardeşin kadar hatalısın.

Havalar artık soğumaya başladı.

Kitaplığımda romandan çok öykü var.

Ben de Usain Bolt kadar hızlı koşuyorum.